Niemiecki Tornado GR1

Panavia Tornado
- w 1965 roku brytyjskie zakłady British Aerospace zaproponowały Francuzom wspólne opracowanie myśliwca uderzeniowego o zmiennej geometrii skrzydeł. W 1967 roku Francja wycofała się z współpracy. W 1969 roku utworzono konsorcjum PANAVIA z siedzibą w Monachium. Prototyp został oblatany 14 sierpnia 1974 roku, po usunięciu niedomagań uruchomiono produkcję seryjną. Na zamówienie lotnictwa państw kooperujących powstały odmiany TORNADO IDS myśliwiec wielozadaniowy z bogatym wyposażeniem do wykonywania lotów szturmowych, TORNADO ADV wersja czysto myśliwska, używana w RAF jako myśliwiec przechwytujący oraz TORNADO ECR wersja rozpoznawcza i do walki radioelektronicznej. W końcu lat siedemdziesiątych ruszyła produkcja seryjna. W 1980 roku pierwsze samoloty seryjne zostały dostarczone odbiorcom. Pierwotne zamówienia były modyfikowane ostatecznie Włochy zamówiły 116 samolotów, Niemcy 436 samolotów. Wielka Brytania zamówiła samoloty w wersji IDS i ADV. Poza lotnictwem państw kooperujących Oman zamówił 8 egzemplarzy, Arabia Saudyjska 72 samoloty. Produkcja trwała przez dwadzieścia lat, 24 września 1998 roku oblatano samolot z numerem 992. Tornada po modyfikacji uzbrojenia i wyposażenia, prawdopodobnie pozostaną na uzbrojeniu co najmniej do 2020 roku.

W 1991 roku w walkach przeciw Irakowi samoloty miały okazje uczestniczyć w lotach bojowych, wyniki były mieszane. Piloci lotnictwa Włoch w pierwszych dniach lotów nie wywiązywali się z większości zadań, tymczasem piloci z RAF wykonując loty na niszczenie bardzo niebezpiecznych celów uzyskiwali przeszło 75 % skuteczności przy zdecydowanie mniejszych stratach własnych. Piloci RAF wykonywali ataki na cele naziemne pokonując większość trasy lotu bojowego na wysokości praktycznie zerowej, często poniżej wierzchołków drzew. W sierpniu 1996 roku podczas pokazów lotniczych w Dęblińskiej Szkole Orląt pilot RAF występujący na samolocie TORNADO IDS zademonstrował część swych umiejętności. Tuż przed pokazem lecąc z innego lotniska z prędkością około 500 km/h znikł z pola widzenia miejscowych radarów. Przeleciał ostatni odcinek dolotu na wysokości kilkunastu metrów, wpadł nad lotnisko tuż nad drzewami okalającymi teren. Zaskoczenie było kompletne nie tylko dla publiczności

KONSTRUKCJA metalowa półskorupowa, z elementami ze stali szlachetnych i tytanu, skrzydła o zmiennym skosie od 25° do 68°, na skrzydłach klapy Fowlera, sloty i przerywacze, usterzenie poziome płytowe podczas lotu ze złożonymi skrzydłami wychylane różnicowo zastępuje lotki. W kabinie system sterowania FLY-BY-WIRE, podwozie trójpodporowe chowane hydraulicznie

NAPĘD dwa silniki turboodrzutowe Rolls Royce RB-199 w kolejnych modyfikacjach o ciągu po 6376 - 7870 daN z dopalaniem. Na silnikach zamontowano odwracacze ciągu znacznie skracające drogę hamowania, umożliwiające cofanie samolotu.

UZBROJENIE (wersja IDS) dwa stałe działka IWKA - Mauser kal. 27 mm, węzły podwieszeń pod kadłubem i skrzydłami mogą przenosić pociski rakietowe kierowane i niekierowane, zasobniki, bomby klasyczne i kierowane laserowo w tym bomba jądrowa WE-177, w tym pociski SIDEWINDER, MAVERICK, Paveway, HARPOON, Kormoran i inne. Łączna masa uzbrojenia dochodzi do 9000 kg

DANE wersje IDS / ECR / ADV

rozpiętość maksymalna m 13,91 / 13,91 / 13,91
rozpiętość minimalna m 8,56 / 8,56 / 8,56
długość m 16,72 / 16,72 / 18,68
wysokość m 5,95 / 5,95 / 5,95
powierzchnia nośna m² 26,6 / 26,6 / 26,6
masa własna kg 14090 / 14000 / 14500
masa całkowita kg 20410 / - / 21550
masa maksymalna kg 27215 / 28000 / 28000
prędkość maksymalna Ma 2,20 / 2,20 / 2,20
prędkość lądowania km/h 213 / 213 / 215
pułap m 15250 / 15250 / 21340
zasięg km 2780 / 3340 / 3340
zasięg maksymalnie km 3895 / 3890/ --


Oprac. Jacek Waszczuk