Eurofighter EF-2000 Typhoon F2 Eurofighter EF-2000 Typhoon F2

 

Eurofighter Typhoon - to dwusilnikowy samolot wielozadaniowy zbudowany w układzie kaczki przez konsorcjum trzech europejskich producentów lotniczych – Alenia Aeronautica, BAE Systems i EADS – współpracujących w ramach holdingu Eurofighter GmbH założonego w 1983 roku. Projekt budowy i wyposażenia samolotu jest zarządzany przez agencję NETMA (NATO Eurofighter and Tornado Management Agency)[4][5]. Projekt samolotu jest podobny do opracowanych w tym samym okresie myśliwców generacji 4,5 – francuskiego Dassault Rafale i szwedzkiego Saab JAS-39 Gripen.

 

Opisując konstrukcję samolotu Eurofighter Typhoon trzeba zawsze pamiętać o tym, jakie cele przyświecały jego konstruktorom od samego początku i jakie były ich pierwotne założenia. Należy zwrócić uwag na dwie zasadnicze rzeczy, które miały charakteryzować konstrukcję i determinować całą jego budowę i wyposażenie.

Twórcy samolotu założyli od początku i przestrzegali przez cały czas jego tworzenia dwóch podstawowych zasad: samolot musi być nowoczesny (co wydaje się stwierdzeniem oczywistym), oraz musi mieć duży potencjał modernizacyjny i rozwojowy. Tyczy się to wszystkich elementów samolotu: płatowca, napędu, awioniki, wyposażenia i uzbrojenia. Innymi słowy, myśliwiec miał być bardzo nowoczesny w momencie wchodzenia do służby i być na tyle podatnym na modernizacje, aby mógł służyć przez wiele lat jako ciągle nowoczesny samolot bojowy. Tak więc nie tylko konstrukcja i oprogramowanie komputerowe, ale także materiały użyte do produkcji samolotu miały być wyraźnym atrybutem tego myśliwca. Połączenie tych dwóch tendencji pozwoliło zbudować maszynę o wyjątkowych możliwościach nie tylko w zakresie przystosowania do służby bojowej, ale też w aspekcie dużo szerszym - jako statku powietrznego nowej generacji.

 

Eurofighter miał mieć jak najniższe możliwe odbicie radarowe, choć nie był planowany jako typowy samolot w technologii „stealth” (niewidzialny dla radarów, jak F-117 lub najnowszy amerykański F-22 Raptor).

Powierzchnie nośne (skrzydła) i sterowe (stateczniki poziome na dziobie maszyny) posiadają silny skos odbijając promieniowanie w różnych kierunkach, a nie do przodu. Same zaś przednie powierzchnie sterowe są przez komputer pokładowy tak sterowane, by maksymalnie zminimalizować niekorzystne odbicia.

Aby mógł przenosić jak największą gamę uzbrojenia, wykorzystując swój duży udźwig, Eurofighter posiada węzły podwieszenie (pylony) pod kadłubem i pod skrzydłami.

 

Eurofighter jest skonstruowany ze:

  1. Stopy Aluminium i metali lekkich

  2. Stop Aluminiowo-litowy

  3. Tytan

  4. Kompozyty zbrojone włóknem węglowym (Carbon Fibre Composites CFC)

  5. Tworzywa sztuczne zbrojone włóknem szklanym (Glass Reinforced Plastic GRP)

 

Użycie takich materiałów pozwoliło na obniżenie wagi konstrukcji o 30% w stosunku do konstrukcji o takich gabarytach, ale zbudowanej bez tak wysokiego udziału kompozytów.

 

Eurofighter Typhoon posiada dwa niezależne obwody hydrauliczne, z których każdy jest zasilany przez oddzielną pompę hydrauliczną napędzaną przez silniki samolotu. Każda pompa wytwarza w układzie ciśnienie 4000psi (psi jest jednostką angielską i określa ciśnienie w funtach na metr kwadratowy) czyli ok. 280 atmosfer. Hydraulika zapewnia działanie następujących systemów.

Integralny układ paliwowy samolotu składa się z pięciu zbiorników paliwa, z czego trzy znajdują się w centralnej części kadłuba i po jednym w każdym skrzydle. System do tankowania w powietrzu wraz z sondą umieszczone są w przedniej części kadłuba po prawej stronie. Dodatkowe, trzy zewnętrzne zbiorniki paliwa mogą być podwieszone na „mokrych” pylonach: dwóch pod skrzydłami (jeden zbiornik na każde skrzyło o pojemności 1000 litrów) i jeden na pylonie pod kadłubowym o pojemności 1500 litrów.

 

Technologicznie samolot myśliwski Eurofighter Typhoon został podzielony na poszczególne, główne części składowe:

  1.  
    • Centralna część kadłuba, zawierająca: zbiorniki paliwa, część wnęk podwozia głównego, uzbrojenie integralne, hamulec aerodynamiczny, główny dźwigar skrzydła
    • Przód kadłuba, zawierający: kabinę pilota, oprzyrządowanie i sondę do tankowania paliwa w locie, czujniki podczerwieni, radar, ECS, oprzyrządowanie awioniki
    • Tylna końcówka kadłuba, zawierająca: wnęki silników, układ napędowy, klapy wnęk silników,
    • Skrzydła, gdzie znajdują się: integralne zbiorniki paliwa, klapolotki (są to powierzchnie sterujące, które mogą wychylać się różnicowo i działać jak lotki, lub zgodnie i działać jak klapy; są elementami ruchomymi na krawędzi spływu skrzydła, wyposażenie ich w dwustopniowy zawias pozwala na sumowanie się kątów wychylenia), węzły podwieszeń uzbrojenia i zbiorników zewnętrznych paliwa, zawieszenie podwozia głównego, zasobniki z wyposażeniem systemu PRETORIAN,
    • Przednie powierzchnie sterowe
    • Statecznik pionowy, w skład którego wchodzi: ster kierunku, czujniki ECM (system radiolokacyjnego), systemy komunikacji radiowej.

 

Pilotowanie samolotu w każdym przedziale prędkości, pułapie i rodzaju wykonywanych manewrów zapewnia Systemy Kontroli Lotu FCS (Flight Control System). Typhoon jest konstrukcją aerodynamicznie niestabilną i pilotowanie go bez wspomagania systemu komputerowego byłoby niemożliwe. FCS ma pełną autoryzację do zarządzania lotem dzięki układowi pilotowania Fly-By-Wire. Jak już wspomniano wcześniej pilot, za pomocą drążka sterowego nie porusza bezpośrednio sterami, tylko przekazuje dane so do ruchu samolotowi do komputera (czyli systemu FCS).

Aby móc sprawne i bezbłędnie poruszać w przestrzeni, pilot ma do dyspozycji dwa systemy nawigacji, w które został wyposażony Eurofighter. Są to zarówno Bezwładnościowy Sysytem Nawigacyny INS (Inertial Navigation System), prowadzący nawigacje zliczeniową, jak i w Różnicowy Globalny System Określania Położenia GPS (Differential Global Positioning System) korzystający z danych satelitarnych i posiadający możliwość pełnej cyfrowej wymiany informacji z indywidualnymi satelitami (w obie strony), poprzez wyszukiwane kanały.

W zakresie komunikacji samolot wyposażony jest w radiostację komunikacji otwartej i kodowanej UHF i VHF zabezpieczany przez urządzenie systemu przeciwdziałana radiolokacyjnego ECM (Electronic Counte Measure). Zabezpiecza samolot przez wykryciem w przypadku zerwania ciszy radiowej.

Wyposażenie awioniczne dopełnia radar, umieszczony w dziobie maszyny. Jest to nowoczesna stacja radiolokacyjna ECR-90 Euroradar CAPTOR. Ponieważ promieniowanie radarowe jest stosunkowo łatwo wykrywalne, zwłaszcza przez nowoczesne systemy wykrywania opromieniowania radarowego, może to dekonspirować myśliwiec w czasie misji w obcym obszarze powietrznym. Aby zminimalizować to ryzyka (bo uniknąć się go nie da) w radarze CAPTOR zastosowano system automatycznej regulacji mocy emitowanej wiązki EMCON (Emission Controls).

 

Cechą maksymalizującą zdolności bojowe Eurofigtera w zakresie późnego wykrycia i pdejścia do celu jest zautomatyzowane pilotowanie na niskim pułapie. Eurofighter Typhoon ma taką możliwość operacyjną na wysokości 30 metrów. Zintegrowany FCS wykorzystując możliwości awioniki i radaru zapewnia bezpieczne manewrowanie w przestrzeni trójwymiarowej w taki sposób, aby pilot nie utracił świadomości przy zbyt ostrych manewrach.

 

Aby zapewnić pilotowi całkowitą kompatybilność z samolotem i jego manewrowością Eurofighter Typhoon posiada tzw. Systemy Wsparcia Życia i Wyposażenie Załogi AEA (Life Support System & Aircrew Equipment Assembly). System ten jest integralną częścią samolotu, pozwala pilotowi swobodnie oddychać bez względu na pułap lotu oraz zabezpiecza go przed skutkami przed skutkami przeciążenia w czasie lotu i ostrych manewrów.

 

Eurofighter Typhoon należy do grupy myśliwców, która doskonale i starannie zaprojektowana, sprawdziła się w testach, ćwiczeniach, manewrach, ale nie dane jej było wziąć udziały w realnej walce. Pytanie – czy można mieć obawy, co do wartości bojowej takich myśliwców? Z pewnością nie, choć cień niepewności pozostaje. Samoloty przeznaczone do walki biorą przecież udział w wojskowych działaniach operacyjnych, gdzie z założenia może dojść do walki, lub innej sytuacji, gdzie samolot i pilot, będą mieli możliwość wykorzystania potwierdzających ich wartość właściwości, możliwości i umiejętności. Eurofighter’y państw, w których weszły do służby, od początku brały udział w różnych formach działań operacyjnych, uzyskując stopniowo kwalifikacje i certyfikaty, jako pełnowartościowe samoloty wojskowe.

 

Dane techniczne

Napęd 2 × EuroJet EJ200

Ciąg 60 kN (90 kN z dopalaniem) każdy

Wymiary

Rozpiętość 10,95 m

Długość 15,96 m

Wysokość 5,28 m

Powierzchnia nośna 50 m²

Masa

Własna 11000 kg

Startowa 23000 kg[2]

Paliwa 4996 litrów[2]

Osiągi

Prędkość maksymalna 2120 km/h (2 Ma)[3]

Prędkość przelotowa 1836 km/h (1,5 Ma) bez uzbrojenia, 1591 km/h (1,3 Ma) z uzbrojeniem

Prędkość minimalna 203 km/h[3]

Prędkość wznoszenia 315 m/s[3]

Pułap 18 300 m[3]

Zasięg 3706 km – przelot

Promień działania 1390 km

Rozbieg 300 m[3]

Dobieg 700 m[3]

Dane operacyjne

Uzbrojenie

Działko Mauser BK-27 kal. 27 mm

Pociski rakietowe:

przeciwokrętowe AGM-84 Harpoon i Penguin

przeciwradarowe AGM-88 HARM, AGM Armiger, ALARM

przeciwlotnicze AIM-9 Sidewinder, AIM-132 ASRAAM, AIM-120 AMRAAM, IRIS-T, MBDA Meteor

szybujące Storm Shadow, MBDA Taurus

przeciwpancerny Brimstone

bomby inteligentne typu Paveway i JDAM

laserowe znaczniki celu np. LITENING

Użytkownicy

Arabia Saudyjska, Austria, Hiszpania, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy

 

Oprac. Maciej Ługowski, Joanna Walczak